Harpiste Regina Ederveen toont met haar muzikale vertellingen de veelzijdigheid van de harp
‘Dat ik het geluid van mijn tweehonderd jaar jonge harp aan publiek kan laten horen vind ik heel bijzonder’
Regina Ederveen begint als kind met harples en dat is meteen een schot in de roos. Op haar vijftiende treedt ze voor het eerst solo op. Na haar opleiding aan het Conservatorium vestigt ze zich als zelfstandig musicus. In haar optredens vertelt zij met haar harp verschillende verhalen. “Mensen zijn vaak verrast over de mogelijkheden van dit instrument.”
Het is even zoeken naar de OV-fietsen bij Station ’t Harde. Na er één bemachtigd te hebben, fiets ik met veel plezier door het landelijk gebied van de Noordelijke Veluwe naar het huis van Regina Ederveen in Doornspijk.
Regina ontvangt mij in haar oefenruimte waar haar pedaalharp en Keltische harp opgesteld staan. Onder het genot van een kopje thee, ga ik met haar in gesprek over haar werk en leven als harpiste.
‘Laatst speelde ik bij een huwelijksceremonie in het bos’
Je bent harpist en treedt regelmatig op. Kan je iets vertellen over jouw optredens?
“Ik geef klassieke concerten in kerken en zalen, speel bij mensen thuis, tijdens vakanties voor zorgbehoevenden en in kerkdiensten. Ook treed ik regelmatig op bij bruiloften. Laatst heb ik gespeeld bij een huwelijksceremonie in het bos. Dat was heel bijzonder.
Naast solo-optredens speel ik ook vaak samen met anderen. Dat zijn dan duo’s met een gitarist en contrabassist, of met een muzikaal talent op sousafoon. Ook speel ik samen met een koor.”
“De optredens zijn een belangrijk onderdeel van mijn werk, maar ik doe ook andere dingen. Zo geef ik les en schrijf bladmuziek voor de harp. Dat laatste is echt een passie. Ik maak arrangementen van bekende melodieën voor gevorderde harpisten. Die maak ik zo chromatisch mogelijk, wat betekent dat ik er kleur aan geef door verhoging en verlaging van tonen.”
“Aan mijn outfits besteed ik veel aandacht. Ik draag vaak Pakistaanse jurken. Die vind ik erg mooi.”
“Ook schrijf en redigeer ik boeken. Zo heb ik een driedelige serie over de geschiedenis van de harp in Nederland geschreven. Daarnaast heb ik bijgedragen aan het boek ‘Sébastien Érard, de grootste harp- en pianobouwer aller tijden.’ Dit boek werd geschreven door pianokenner Frits Janmaat. Ik heb mijn kennis over de harp ingebracht. Het leuke is dat ik zelf een harp van Érard bespeel. Vroeger was ik slecht in geschiedenis, maar nu vind ik het boeiend om mij te verdiepen in zo’n onderwerp.”
“De klank van oude harpen vind ik mooi. Ze hebben een meer fragiel, doorleefd geluid. Vroeger maakte men harpen met een dunner klankbord. Daardoor kan je meer ‘spelen’ met de klank. De huidige harpen worden gebouwd op zekerheid en hebben daarom een dikker klankbord.”
Op jouw website staan twaalf themaprogramma’s waarmee je optreedt, zoals ‘A Celtic harp dream’. Hoe ziet dat programma eruit?
“In mijn voorstelling ‘A Celtic harp dream’ speel ik dat ik een harpiste ben uit 1550. Ik maak in mijn voorstelling een reis door Europa tot aan Bretagne en Schotland, met attributen uit die tijd. Daarbij vertoon ik foto’s van landschappen uit deze gebieden. Ook mijn presentatie draagt bij aan het oproepen van een bijzondere sfeer. Ik houd veel van Groot-Brittannië en heb enige tijd in Engeland gewoond. Dit programma heb ik ontwikkeld omdat mijn publiek interesse toonde in Keltische harpmuziek.”
“Daarnaast heb ik een programma ontwikkeld rond mijn oude harp van Érard uit 1819: ‘De Harp met de Engel’. Mijn programma gaat over de componisten en harpisten uit die tijd. Érard was hofleverancier van de Koning van Frankrijk en de Koninklijke familie van Engeland.”
‘Ik vind het leuk om te verrassen met muziekstukken die bijna niemand kent.’
Je speelt veel verschillende soorten muziek: klassiek, folk en pop. Heb je zelf een voorkeur?
“De muziek die ik speel is een combinatie van de vragen die ik krijg en mijn eigen smaak. Zelf heb ik een voorkeur voor een klassiek, romantisch repertoire. Ik speel ook veel hymnes (religieuze liederen).
In het algemeen vind ik het leuk om een muziekstuk te spelen dat nog bijna niemand kent. Dan vind ik het een uitdaging om het te leren spelen en kan ik mensen ermee verrassen.”
Heb je weleens een onderscheiding gekregen vanwege je harpspel?
“Ja, ik heb een beurs ontvangen van het Prins Bernardfonds (nu het Cultuurfonds) voor een studie op het gebied van de Keltische Harp. Op het Orpheus Concours in Brussel won ik de hoofdprijs voor de beste interpretatie van hedendaagse kamermuziek. En in 2009 ben ik via een internetauditie geselecteerd voor het YouTube Symfonieorkest, een internationaal orkest van 80 musici. Daarmee heb ik opgetreden in de Carnegie Hall in New York.”
Op welke leeftijd ben je harp gaan spelen?
“Ik ben gestart met blokfluit. Mijn zusje had les en ik speelde mee. Maar toen ik op de muziekschool een harp zag staan, trok die meteen mijn aandacht. Ik wilde graag een origineel instrument spelen. Op mijn negende begon ik met harples. Mijn ouders plaatsten het instrument eerst op mijn slaapkamer, maar dat werkte niet. Ik ben een gezelligheidsmens. Pas toen de harp beneden stond kreeg ik er echt plezier in. Op mijn vijftiende heb ik voor het eerst een harpsoloconcert gespeeld van Von Dittersdorf, met een amateurorkest. In die paar jaar had ik een flinke ontwikkeling doorgemaakt. Aan het eind van de middelbare school had ik de wens om de harp nog beter te leren bespelen. Daarom ging ik naar het Utrechts Conservatorium. Of deze keuze brood op de plank zou brengen, heb ik mij niet afgevraagd.”
Kom je uit een muzikale familie?
“Mijn familie is zeker muzikaal. Maar niemand is beroepsmatig met muziek bezig. Het was daarom geen voor de hand liggende keuze om naar het Conservatorium te gaan. Gelukkig hebben mijn ouders mijn wens wel ondersteund.”
‘Je hebt ondernemingszin nodig om als zelfstandig musicus te werken’
Ben je na je studie meteen als zelfstandig musicus gaan werken?
“Ja, ik heb mij meteen zelfstandig gevestigd. Wel heb ik de eerste tien jaar als duo met een fluitiste samengewerkt. Daarna ben ik alleen verder gegaan. Momenteel krijg ik de helft van mijn opdrachten doordat ik gevraagd wordt. De andere helft is het gevolg van mijn eigen acties. Je hebt wel ondernemingszin nodig om als zelfstandig musicus te werken.”
Waar ben je het meest trots op, Regina?
“Trots ben ik vooral op mijn boek over Rosa Spier (1891-1967), een bekend harpiste. Ik heb haar biografie geschreven. Zij was een Joodse vrouw die de Tweede Wereldoorlog heeft meegemaakt en in een concentratiekamp heeft gezeten. Ze was een bijzondere, humoristische vrouw. Ik treed ook op met een programma over haar. Daarin wissel ik harpmuziek af met teksten van haar hand en foto’s van haar leven. Ze heeft veel gedaan voor de bekendheid van de harp. Het Rosa Spierhuis is naar haar vernoemd omdat zij het idee voor dit huis voor oudere kunstenaars heeft ontwikkeld.”
Kan je iets vertellen over de geschiedenis van de harp als instrument? Klopt het dat de harp is ontstaan uit de pijl en boog?
“Dat kan ik niet met zekerheid zeggen. (lacht) Ik ben er natuurlijk niet bij geweest. Maar in Egypte heb ik wandschilderingen uit de Oudheid gezien waarop harpisten staan met harpen die eruit zien als bogen met snaren. Dus ik denk wel dat het zo begonnen is.
Nu maken we onderscheid tussen de Keltische harp en de pedaalharp. De pedaalharp is tweehonderd jaar geleden ontwikkeld om meer toonsoorten te kunnen spelen en de muziek meer chromatisch (kleurrijk) te kunnen maken.”
Regina neemt plaats achter verschillende harpen en speelt prachtige melodieën om mij de verschillen in klank te laten horen.
‘De harp is geen saai instrument, maar juist zeer veelzijdig’
Klopt het beeld dat mensen van de harp hebben?
“Sommige mensen denken dat de harp een saai instrument is, waarmee eentonige muziek wordt gespeeld. Als ze dan toch naar een harpconcert komen, zijn ze meestal aangenaam verrast door de veelzijdigheid van het instrument.”
Wat doe je zoal naast je werk?
“Ik ben graag creatief bezig. Zo naai ik tassen en kledinghoezen van gerecyclede stoffen.”
Waar word je blij van, Regina?
“Afgelopen voorjaar gaf ik een lunchconcert in Zoetermeer op mijn Érard harp. Ik speelde alles uit mijn hoofd, het ging goed en het publiek was enthousiast. Dan sta ik na afloop echt te stralen.”
“De aanschaf van mijn harp van Érard was een langdurig project. In 2011 schreef ik al over het instrument, lang voordat ik het zelf in bezit had. Op een gegeven moment werd ik benaderd met de vraag of ik iemand kende die interesse zou hebben in dit instrument. Die persoon kende ik zeker (lacht). Om nu in mijn optredens deze tweehonderd jaar jonge harp te kunnen laten horen is voor mij een unieke ervaring!”
Luister hier naar een door Regina Ederveen gespeelde harpcompositie:
