Spelontwerper Niels Pieterse vindt inspiratie in de natuur
‘Het spel Rifugio is geboren in mijn geliefde Dolomieten’
Niels Pieterse speelt als kind graag bordspellen en maakt er eigen versies van. Na de middelbare school gaat hij theaterwetenschappen studeren en wordt dramaturg. In die rol draagt hij bij aan het succes van theatervoorstellingen en een korte film. Daarna geeft hij les aan een theateropleiding. Maar wanneer deze opleiding wordt wegbezuinigd, gooit hij het roer om. Hij gaat zich helemaal richten op zijn oude liefde en wordt spelontwerper.
Voor mijn interview met Niels Pieterse reis ik per trein naar Amsterdam, waar Niels in de Jordaan woont. Om zijn huis te bereiken slalom ik langs wegwerkzaamheden, terrasjes en groepen toeristen waardoor de wandeling langer duurt dan verwacht. Maar in de straat waar Niels woont lijkt de stadse drukte ver weg en heerst een serene rust. Niels verwelkomt mij hartelijk in zijn sfeervolle benedenwoning. Aan de keukentafel praat ik met hem over zijn werk en leven als spelontwerper.
Naam: Niels Pieterse
Geboren: 18 juni 1975
Persoonlijk: Verloofd met Annelies
Woonplaats: Amsterdam
Opleiding: Theaterwetenschap aan de Universiteit van Amsterdam en Scriptediting bij het Binger Filmlab
Beroep: Spelontwerper, Dramaturg en part-time Avondcoördinator bij Frascati Theater
Je ontwerpt bordspellen met mooie namen en avontuurlijke thema’s: Rifugio, Menhirs dans le Brouillard en Ice Hike. Hoe ben je op het idee gekomen om dit te doen?
“Eigenlijk maak ik mijn hele leven al spellen. Als kind speelde ik Scotland Yard, Hotel en Risk. Als ik op vakantie was, maakte ik vaak een eigen versie van deze spellen met het landschap en de gebouwen die ik daar tegenkwam. Zo maakte ik in Schotland een versie van het spel Hotel met distilleerderijen.”
In 2010 loopt Niels met zijn toenmalige vriendin in de Dolomieten van berghut naar berghut. Daar doet hij inspiratie op voor zijn eerste spel Rifugio (berghut), waarin je een berglandschap bouwt. Hij vertelt dat het vertrekpunt voor Rifugio het spel Carcassonne is, maar dan met de looks van Catan, de hutjes van Monopoly en de setjes van een kwartetspel.
Je hebt theaterwetenschappen gestudeerd en bent afgestudeerd als dramaturg. Werk je ook in deze richting?
“Als freelance dramaturg heb ik onder andere meegewerkt aan de korte film ‘Sunset from a rooftop’ van Marinus Groothof. Deze film won in 2009 een Gouden Kalf voor beste korte film. Ook heb ik aan de voorstelling ‘Een mond vol zand’ van muziektheater Via Berlin meegewerkt. Daarna heb ik als dramaturg bij een theateropleiding (Internationale Theaterschool DNA) gewerkt, die een vooropleiding voor de toneelschool verzorgde. De opleiding was succesvol, maar werd helaas in 2014 wegbezuinigd.”
“Als dramaturg moet je mensen overtuigen om je adviezen over te nemen. De schrijver en de regisseur zijn uiteindelijk de baas. Ook moet je je vaak inspannen om te zorgen dat je betaald krijgt. Toen ik mijn baan bij de theateropleiding kwijtraakte, besloot ik daarom om mijn spellen te gaan verkopen. (Lachend) Ik dacht: als ik toch weinig verdien, dan liever met iets dat ik helemaal zelf kan bepalen.
Bij het maken van een bordspel komt meer kijken dan je denkt. Na de ontwikkeling volgen de productie, distributie, marketing, verkoop en administratie. Ik probeer aan het eind van de zomer bewust tijd vrij te maken om aan de ontwikkeling van spellen te werken.”
‘Ice Hike is ontstaan in coronatijd’
Je ontwikkelt je spellen aan het eind van de zomer. Komt dat doordat je op vakantie inspiratie opdoet?
“Ja, in het begin zeker. Rifugio is geboren in de Dolomieten en Menhirs dans le Brouillard in Bretagne. Maar Ice Hike is ontwikkeld in coronatijd. Toen zat ik op het middengedeelte van deze witte uitschuiftafel hexagons (zeshoeken) te tekenen en dacht ineens: Dat zou weleens een tocht over het ijs kunnen zijn!”
Je werkt ook als avondcoördinator in een theater. Wat houdt die functie in en is er een link met je opleiding tot dramaturg?
“Twee avonden per week werk ik als avondcoördinator bij theater Frascati in Amsterdam. Dat houdt in dat ik zowel de artiesten als de bezoekers welkom heet en zorg dat de avond soepel verloopt. Dat vind ik erg leuk om te doen. Frascati geeft jonge makers kansen. Er zijn veel vernieuwende voorstellingen te zien. Dat maakt het voor mij een inspirerende plek. Dat ik avondcoördinator ben heeft inhoudelijk niets met mijn opleiding tot dramaturg te maken. Wel ken ik door mijn achtergrond veel mensen in de theaterwereld.”
Helpt jouw opleiding bij het maken van bordspellen?
“Ja, vooral tijdens mijn opleiding aan het Binger Filmlab in Amsterdam heb ik praktische handvatten gekregen om scripts en films beter te maken. Daar kwamen filmmakers van over de hele wereld samen om onder begeleiding van invloedrijke filmmakers uit Hollywood en topdramaturgen uit Berlijn aan films te werken.”
“Bij het maken van een film moet je je afvragen welke ervaring je mensen wilt geven. Dan is het belangrijk dat je de juiste vragen stelt. Dat geldt ook bij het maken van spellen. Ik neem af en toe deel aan de Amsterdam Board Game Design Group, een netwerk van bordspelontwerpers. Als je daar de juiste vraag stelt, krijg je een heleboel goede adviezen.”
‘De natuur is mijn inspiratiebron’
Hoe ga je te werk als je een spel ontwerpt?
“Ik beschrijf in een paar zinnen het spelthema en het doel van het spel. Dan maak ik een kleine tekening van hoe het eruit moet zien. Ook beschrijf ik de ingrediënten van het spel: wat is een eenheid of actie waard? Ten slotte knip ik van karton een demoversie.”
Waar kan men spellen van jou aan herkennen?
“Mijn twee uitgangspunten zijn de natuur en het bouwen van een landschap met hexagons. Ik houd erg van deze zeshoekige tegels. Het leuke eraan is dat het spelbord er elke keer anders uitziet. Je geeft mensen keuzemogelijkheden en invloed op het verloop van het spel.”
“Rifugio en Ice Hike zijn voor 2 tot en met 5 spelers. Deze spellen zijn strategisch, maar niet te ingewikkeld. Ik vind het belangrijk dat een spel niet te moeilijk is, niet te lang duurt en dat mensen er steeds beter in kunnen worden. Mijn doel is om mensen een leuke, ontspannende ervaring te bieden. Even ontsnappen uit de dagelijkse werkelijkheid.”
“Menhirs dans le Brouillard is een totaal nieuw spel, dat niet lijkt op bestaande bordspellen. In dit spel voor twee personen heb je een sterk brein tegenover je nodig. Ik heb er een theorieboek bij geschreven van 24 pagina’s. Het is de bedoeling dat je vallen zet voor andere spelers zodat ze ‘schaakmat’ komen te staan. Een vriend van mij heeft er een computerprogramma op losgelaten. Toen bleek dat er nog veel meer mogelijkheden zijn om vallen te zetten dan ik zelf had bedacht.”
Heb je een bepaalde doelgroep in gedachten als je een spel ontwerpt?
“Ik richt mij op kinderen vanaf 8 jaar, jongeren en volwassenen. Op de leeftijd van 8 jaar begint een kind strategisch vermogen te ontwikkelen. Ook kan het dan een spanningsboog van een uur aan.”
Werk je samen met anderen om de spellen die je bedacht hebt te produceren?
“Olivia de Troyer heeft het artwork gedaan voor de laatste twee spellen: Menhirs en Ice Hike. Zij tekent op basis van een door mij aangeleverd moodboard en maakt daar dan iets heel moois van.
Toen ik in 2014 startte liet ik mijn spellen in China maken. Sinds 2017 laat ik alle spellen in Nederland produceren.”
Ga je weleens naar bijeenkomsten met andere spelontwerpers?
“Er zijn veel spellenbeurzen in Nederland en Duitsland. Daar zie je elke keer dezelfde mensen. (Lachend) We zijn bij wijze van spreken allemaal bands die steeds op dezelfde podia staan. In het voorjaar heb je bijvoorbeeld Zuiderspel in Veldhoven. Alle spellenmakers logeren dan in hetzelfde hotel. Ook ’s avonds is het gezellig.”
‘In het begin ging ik met mijn spel in een plastic zakje de winkels af’
Hoe bereik je kopers voor jouw spellen?
“Eerst ben ik begonnen om toernooien te organiseren, maar daar verkocht ik niet veel. Daarna ben ik met plastic zakjes met mijn spel erin de winkels afgegaan. De winkeliers moesten lachen en zeiden: ‘Maak eerst maar eens een mooi doosje. Dit gaan we zo niet verkopen’. In 2014 ben ik begonnen om mijn spellen in doosjes te verkopen. Dat bleek een betere aanpak. Nu lever ik aan 40 winkels.”
Welke eigenschappen heb jij waardoor spellen ontwerpen goed bij jou past?
“Eigenzinnigheid. Bij het maken van een spel heb je anderen nodig, maar je moet wel je eigen koers vasthouden. Het concept mag niet verwateren. Ook bij de vormgeving moet je bewaken dat deze de inhoud van het spel niet overstemt. Het belangrijkste bij het ontwerpen van een spel is om het simpel te houden.”
Heb je weleens overwogen om een computerspel te ontwerpen?
“Nee, ik heb weinig plezier in computers. Wel laat ik van Rifugio een app maken om het alleen of met z’n tweeën op de telefoon te kunnen spelen. Daar komt veel wet- en regelgeving bij kijken, die te maken heeft met privacy. Ik heb een meer dan 10 centimeter hoge papierstapel aan Engelstalige wetgevingsteksten doorgenomen. Maar het was te ingewikkeld. Nu laat ik dat over aan degene die de app heeft gemaakt.”
Speel je zelf veel bordspellen?
“Ja, ik heb altijd met veel plezier Stratego, Risk, Shogun, Catan, Carcassonne en Diplomacy gespeeld. Deze spellen hebben mij gevormd. Vroeger speelde ik deze met een vriendengroep. We maakten er verslagen van en de winnaar kreeg een sjerp. Als iemand drie keer won, kreeg hij zijn naam op de sjerp geborduurd. Nu speel ik met vrienden ook de spellen die ik zelf ontworpen heb.”
‘Ik ben een goede verliezer, maar niet zo’n aardige winnaar’
Kan je goed tegen je verlies?
“Ja, ik denk dat ik een goede verliezer ben. Maar of ik zo’n goede winnaar ben is de vraag (lacht). Als ik win kan ik anderen met een vette knipoog precies uitleggen waar het voor hen fout ging.”
Wat maakt jou blij in je werk?
“Het maken van mooie dingen maakt het leven mooier. Ik maak iets waarvan ik hoop dat mensen er plezier aan beleven. Als ik hoor dat mijn spel iemands favoriete spel is, ben ik blij. Ik heb eens meegemaakt dat een kind de tekeningen van Rifugio had nagetekend en naar mij had opgestuurd. Dat vond ik te gek!”
Waar droom je van in je werk?
“Ik droom ervan dat er vijf spellen van mij in de winkels liggen. De afgelopen periode was goed. Ik heb mijn derde spel, Ice Hike, gelanceerd. En van Rifugio verscheen dit jaar de zevende druk en behaalde ik de mijlpaal van 10.000 verkochte spellen.”
Heeft jouw werk ook minder leuke kanten?
“Je wordt er niet rijk van (lacht). Verder heb je bij spellen voor kinderen onder de 14 jaar te maken met Europese regelgeving. De spellen mogen geen kleine stukjes bevatten en niet giftig of brandbaar zijn. Hiervoor moet ik een declaration of conformity schrijven. Het is heel belangrijk dat deze regels er zijn om ongelukken te voorkomen. Maar het is wel veel werk. Je moet een technisch dossier maken waarin je elk onderdeel van het spel beschrijft. Gelukkig helpt de fabriek waar ik mijn spellen laat maken mij hierbij.”
Welke andere activiteiten vind je leuk of belangrijk om te doen?
“In de weekends sta ik vaak met mijn spellen op de Noordermarkt of op spellenbeurzen. Dat contact met de kopers vind ik leuk. Verder houd ik van uitdagende wandelingen in de bergen. In de afgelopen tien jaar heb ik zes keer in de Dolomieten gewandeld. Ook organiseer ik ieder jaar tussen Kerst en Oud en Nieuw een meerdaagse wandeltocht voor een groep vrienden in Nederland.”
Is er iets dat je wilt meegeven aan de lezers van dit interview?
“Als je doet wat je leuk vindt, word je er vanzelf goed in. Ja, daar geloof ik in!”
